Hamilelik, bir kadının hayatındaki en önemli dönemlerden biridir ve bu dönemde anne ve bebeğin sağlığı büyük önem taşır. Hamilelik süresince yapılan testler ve tahliller, bebeğin sağlığına yönelik birçok önemli bilgiyi sağlar. Bu testlerden biri olan ikili tarama testi, 11 ile 14 haftalar arasında gerçekleştirilir ve bebeğin gelişimi ve sağlığı hakkında önemli bilgiler sunar. Bu test, bebeğin kromozomlarında olası anormallikleri ve genetik rahatsızlıkları belirlemeye yardımcı olur. Bu nedenle, ikili tarama testi hamileliğin erken dönemlerinde gerçekleştirilen ve bebeğin sağlığı hakkında önemli bilgiler veren bir testtir.
İkili Tarama Testi Nedir?
İkili tarama testi, hamileliğin ilk üç ayında yapılan bir testtir ve bebeğin kromozomlarında olabilecek anormallikleri tespit etmek amacıyla gerçekleştirilir. Bu test, Trizomi 21 (Down Sendromu), Trizomi 18 (Edward Sendromu) ve Trizomi 13 (Patau Sendromu) gibi kromozomal anomalileri belirlemeye yardımcı olur. Ancak, ikili tarama testi kesin bir tanı koymaz, sadece bebeğin bu anomalilere sahip olma riskini belirler. Dolayısıyla, bu testin sonucunda yüksek risk tespit edilirse, daha kesin bir tanı için amniyosentez gibi daha ileri tanı testleri yapılabilir. İkili tarama testi, hamileliğin erken dönemlerinde yapıldığı için, bebeğin sağlığına yönelik önemli bilgiler sağlar ve gerekirse tedavi veya müdahale için daha erken bir dönemde harekete geçilmesine olanak tanır. Bu nedenle, ikili tarama testi, hamileliğin ilk üç ayında yapılan ve bebeğin sağlığı hakkında önemli bilgiler veren bir testtir.
İkili Tarama Testi Nerede Yapılır? Hangi Bölümde Yapılır?
İkili tarama testi yaptırmak için öncelikle devlet hastanelerinde veya özel hastanelerde bulunan perinatoloji bölümünden randevu almanız gerekmektedir. Perinatoloji bölümü, gebelik ve doğumla ilgili uzmanlık alanı olan bir bölümdür ve bu bölümde çalışan doktorlar, gebelik sırasında yapılan testler ve taramalar konusunda uzmanlaşmıştır. Eğer yaşadığınız bölgedeki hastanelerde perinatoloji bölümü bulunmuyorsa, bir jinekologla görüşerek onun yönlendirmesiyle test yaptırabilirsiniz.
Özel hastanelerde ikili tarama testi yaptırmak istiyorsanız, öncelikle ilgili hastanenin her şubesinde bu hizmetin verilip verilmediğini öğrenmelisiniz. Özel hastanelerde bazı branşlar sadece belirli şubelerde bulunabilir, bu nedenle hangi şubelerde hizmet verildiğini öğrenmek önemlidir. Hastaneye telefonla ulaşarak veya internet sitesinden bilgi alarak bu konuda daha fazla bilgi edinebilirsiniz.
İkili Tarama Testi Fiyatı
İkili tarama testi fiyatları, testin yapılacağı sağlık kurumunun kalitesi, fiyat politikası ve işlemi yapacak olan uzmanın deneyimine göre değişmektedir. Özel hastanelerde yapılan ikili tarama testi fiyatlarında 2023 yılı ile bir önceki yıla göre az da olsa bir artış olduğu gözlemlenmektedir. İkili tarama testi fiyatlarını etkileyen faktörlerden biri de kişinin SGK'lı olup olmaması, tamamlayıcı sağlık sigortası veya özel sağlık sigortasına sahip olup olmamasıdır.
SGK'lı kişiler, SGK anlaşmalı hastanelerde ikili tarama testi yaptırmak için gittiklerinde test ücretinin bir kısmını SGK karşılar, ancak fark ücretini kişi ödemek durumundadır. Hastaneye göre bu fark ücreti değişkenlik gösterebilir ve yüksek olabilir. Ödeme noktasında sorun yaşamamak için özel sağlık sigortası veya tamamlayıcı sağlık sigortası yaptırılabilir. Sigortanın ikili tarama testini karşılaması için, bu testin doğum teminatı ile poliçe kapsamına alınmış olması gerekmektedir.
İkili Tarama Testi Devlette Yaptırılabiliyor mu?
Gebelik rutin kontrollerinden biri olan ikili tarama testi, jinekologun yönlendirmesi ile yeterli teçhizatı olan devlet hastanelerinde yapılabilir. Ancak, perinatoloji bölümü olmayan küçük hastanelerde bu test yapılamayabilir. Bu nedenle, büyük şehir hastaneleri gibi daha donanımlı ve büyük hastanelerde ikili tarama testi yapılabilmektedir. Devlet hastanesinde yapılan ikili tarama testi için ödenmesi gereken ücret, SGK kapsamında değerlendirilir.
Hastanede ikili tarama testi yapılıp yapılmadığı konusunda bilgi almak için kadın hastalıkları ve doğum uzmanına danışabilirsiniz. Uzman, size bu konuda yönlendirme yapacaktır.
İkili Tarama Testi Nasıl Yapılır?
İkili tarama testinde, annenin klinik bilgileri, ultrason görüntülemesi (ense kalınlığı ölçümü), ve kandaki PAPP-A ve serbest beta hcG değerleri gibi faktörler göz önünde bulundurularak risk değerlendirmesi yapılır. Eğer hamilelik süresince bir ilaç kullanılıyorsa, bu durum doktora bildirilmelidir.
Serbest Beta HcG ve PAPP-A değerleri ölçülür.
İkili tarama testi, anne adayından alınan kan örneğinin serbest beta hCG ve PAPP-A biyokimyasal düzeylerine bakarak gerçekleştirilir. Bu testte, bebeğin risk taşıyıp taşımadığı, serbest beta hCG seviyesinin yüksek, protein seviyesinin düşük olup olmadığına bakılarak değerlendirilir. İkili test ile nukal saydamlık değeri (NT) yani ense kalınlığı birleştirildiğinde doğruluk oranı %80’e kadar yükselir ve 3,5 mm’den düşük NT değeri normal kabul edilir. İkili tarama testinin sonucunu netleştirmek için koryon villüs örneklemesi ve amniyosentez yapılır.
Serbest Beta hCG: Beta hCG hamilelik sırasında gelişen plasentadaki hücreler tarafından üretilen bir hormondur. Beta hCG seviyeleri gebeliğin ilk 3 ayında katlanarak artar. Normalden yüksek seviyeye ulaşan hCG değerleri Down sendromu vb. hastalıklarla ilişkilendirilir. Özellikle İkiz gebeliklerde, moral gebeliklerde doğurganlık ilaçları kullanan kadınlarda beta hCG seviyeleri yüksek çıkar.
PAPP-A: PAPP-A, plasenta tarafından salgılanır ve hamilelik süresince seviyesi artar. Çeşitli dokular, PAPP-A değerini çok daha düşük seviyelerde kaldığında bu durum ikili tarama testinin pozitif çıkmasına neden olur. Ancak genetik durumun teşhisinin doğrulanması için daha fazla teste ihtiyaç vardır.
Detaylı Ultrason Çekilir.
Kan numunesi alındıktan sonra ultrason taramasına geçilir. İkili tarama testi yapılırken ultrason ile yapılan incelemelerde;
- Bebeğin baş-popo mesafesi (CRL) ölçülerek büyüme takibi yapılır.
- Aynı gün NT olarak da adlandırılan ense kalınlığı yani ense derisi içinde bulunan sıvının ölçümü yapılır. Sıvı birikmesinin 3.5 mm üzerinde olması hem yapısal hem de kromozomal bozukluk riskini artırır.
- Ultrasonda burun kemiği ölçülerek değerlendirilmesi yapılır. Kromozomal bozukluk olan bebeklerde burun kemi ya az gelişmiştir ya da hiç gelişmez.
- Doppler kullanımı ile bebeğin hareketleri ve kalp aktivitesine bakılır.
- Kafa ve gövde bütünlüğü incelenir.
- Kafa kemiklerinin oluşumu ve kafa içi yapılara bakılır.
- İki kol ve bacaklar gözlenir.
- Plasentanın konumu, bebeğin içinde bulunduğu su miktarı incelenir.
- Mide ve idrar torbasına bakılır.
- Ön-arka vücut hatları gözlenir.
Annenin Klinik Bilgileri İncelenir.
İkili tarama testi, anne adayının yaşını, son adet tarihini, kilosunu ve sigorta kullanımını dikkate alarak gerçekleştirilir. Ancak, ikili test sadece bir tarama testi olup, kromozomal bozuklukları yalnızca risk düzeyini belirler, kesin tanı sağlamaz. Bu nedenle, 16-20. Haftalar arasında üçlü tarama testi veya AFP değeri ölçümü yapılmalıdır. 35 yaş ve üstü gebelerde ise ikili ve üçlü testler yerine amniyosentez uygulanması daha güvenilirdir.
İkili Tarama Testi Sonucu Nasıl Değerlendirilir?
İkili tarama testi, beta hCG değerinin yüksek, PAPP-A düzeyinin düşük çıkması ve ense kalınlığının normalden fazla olması gibi bulguların, bebeğin kromozomal hastalıklar açısından yüksek risk grubunda olduğunu gösterebilir. Bu testin, genetik rahatsızlıkları tespit etme oranı %85'tir ve %5 oranında yalancı pozitif sonuçlar verme ihtimali bulunur. Yalancı pozitif sonuçlar tespit edildiğinde, ileri tetkikler yapılmalı ve sonuçlar netleştirilmelidir. Ancak bebeğin düşük riskli olması, bebeğin kesin olarak sağlıklı olduğu anlamına gelmez. Bu nedenle, gebelik süresince düzenli kontrollerin yapılması önemlidir.
İkili Tarama Testi Yüksek Çıkarsa
Eğer ikili tarama testi sonucu 1:10 ile 1:250 oranından yüksek çıkarsa, bu durum bebeğin Down sendromu gibi kromozomal hastalıklar açısından yüksek riskli olduğunu gösterir, yani bu sonuç pozitif olarak değerlendirilir. Ancak, sonuç negatif çıksa dahi, çocuğun genetik bir hastalığa sahip olma ihtimali vardır. Kesin bir tanı için CVS, amniyosentez gibi ileri tetkikler yapılması gereklidir.
Amniyosentez
16-18. haftalar arasında yapılan amniyosentez, Down sendromu gibi kalıtsal hastalıklara ve spina bifida gibi nöral tüp kusurlarına erken dönemde tanı konulmasını sağlar. Anne karnından ince bir iğne ile yapılan amniyotik sıvı alımı işlemi sayesinde bebeğin kromozomları incelenir ve çeşitli hastalıklara yönelik olarak tanı konur. Amniyosentez az oranda düşük riski taşır.
Kordosentez
Kordosentez, yüksek riskli gebelik sürecinde olan anne adaylarında bebek kordonundan kan alınması ve DNA yapısının incelenmesi şeklinde yapılan bir uygulamadır. Amniyosentez ile teşhisi konan bütün hastalıklar için gebeliğin 12. haftasından itibaren kordosentez yapılabilir. Kordosentez işleminin tam donanımlı bir sağlık kuruluşunda yapılması gerekir.
Koryon Villus Örneklemesi (CVS)
CVS (Chorionic Villus Sampling), gebeliğin ilk üç ayında Down sendromu gibi kromozomal durumların teşhis edilmesi amacıyla plasentadan doku numunesi alınarak yapılan bir testtir. CVS uygulaması, amniyosentez gibi az oranda düşük yapma riski taşır.
İkili Tarama Testi Sınırdaysa
İkili tarama testi sonucu 1:300 ile 1:000 arasında ise test sonucu sınırda kabul edilir. Bu durumda hemen bir perinatologdan randevu alınarak görüşülmesi gerekir. Burada yapılan detaylı ultrason görüntülemesi ile kalp ve karaciğerdeki kan akımı, kan akımı kaçakları ve burun kemiği gibi değişkenlere bakılır. Perinatolog değerlendirmesi sonrası “düşük risk” ya da “yüksek risk” yorumu yapılabilir.
İkili Tarama Testi Sonucu Düşük Riskliyse
İkili tarama testi, kromozomal hastalık riskini belirlemek için yapılan bir testtir. Bu test, genellikle anne adaylarının hamileliklerinin ilk üç ayında yapılmaktadır. Test, anne adayının kanındaki belirli protein ve hormon düzeylerini ölçer ve ultrason ile bebeğin ense kalınlığını değerlendirir. Bu bilgiler birleştirilerek, bebeğin Down sendromu gibi kromozomal anomalilere sahip olup olmadığı hakkında bir tahmin yapılır.
Eğer ikili tarama testi sonucu 1:1000 veya daha yüksek çıkarsa, bu genellikle kromozomal hastalık riskinin düşük olduğu anlamına gelir. Ancak, bu testin %100 doğru olduğu anlamına gelmez. Bu nedenle, anne adaylarının rutin gebelik kontrollerine devam etmeleri önemlidir.
Ayrıca, eğer bebeğin ense kalınlığı (nukal saydamlık değeri) 3,5 mm'den düşükse, bu genellikle normal olarak kabul edilir ve kromozomal hastalık riski daha da düşük hale gelir.
Ancak, eğer anne adayının kanındaki serbest beta hCG değeri normalin iki katı yüksekse ve PAPP-A değeri normalin %40'ı kadar ise, bu durumda bebeğin Down sendromu gibi bir kromozomal hastalığa sahip olma ihtimali artar.
Bu nedenle, ikili tarama testi sonucunun negatif çıkması, genetik hastalık riskini azaltır ancak bebeğin kesin olarak sağlıklı olduğunu göstermez. Anne adaylarının daha kesin sonuç almak için detaylı ultrason taraması ve fetal DNA testi gibi testleri yaptırmaları önerilir.
İkili Tarama Testi Ne Zaman Yapılır? Kime Yapılır?
İkili tarama testi, hamilelikte önemli bir testtir ve genellikle 11-14 haftalar arasında, yani hamileliğin ilk üç ayında yapılır. Bu test, annenin kanındaki belirli protein ve hormon düzeylerini ölçer ve bebeğin ense kalınlığını değerlendirir.
Bebeğin ense kalınlığı, ultrason ile ölçülür ve bu değer, bebeğin kromozomal anomalilere sahip olma riskini belirlemek için kullanılır. Ense kalınlığı ölçümü, gebeliğin 14. haftasından sonra azalmaya başlar, bu yüzden ikili tarama testi, gebeliğin 14. haftasından önce yapılmalıdır.
Ancak, ikili tarama testi her hamile kadına önerilmez. Bazı durumlarda, testin yapılmasını daha önemli hale getiren bazı kriterler vardır. Örneğin, anne adayının yaşının 35 yaş üstünde olması, daha önce Down sendromlu bir bebeği olması veya ailesinde kromozomal hastalığı olan birinin olması gibi durumlar, ikili tarama testinin önemini artırabilir.
İkili tarama testi, hamileliğin ilk üç ayında yapılması gereken bir testtir ve bebeğin sağlığı hakkında önemli bilgiler sağlayabilir. Ancak, bu testin %100 doğru olmadığını unutmamak önemlidir ve testin negatif çıkması, bebeğin kesin olarak sağlıklı olduğu anlamına gelmez. Bu nedenle, anne adaylarının test sonuçlarını değerlendirmek için bir uzmana danışmaları önemlidir.
- 35 yaş ve üstü kadınlar
- Ailede doğum kusurları öyküsü
- İnsüline bağlı diyabet öyküsü
- Önceki gebeliklerde genetik kusurların bulunması
İkili Tarama Testi Aç Karna Mı Yapılır?
Test sonucunun aç veya tok karna yapılıyor olması farklı bir etken yaratmaz. Bu sebeple ikili tarama testi yaptırmadan önce herhangi bir hazırlık yapmaya gerek yoktur.
İkili Tarama Testi Ne Zaman Çıkar?
İkili test sonucunu genellikle 1-2 gün içerisinde öğrenebilirsiniz. Testin uygulandığı sağlık merkezi ve kan sonuçlarının incelendiği laboratuvarın yoğunluk durumuna göre bu süre uzayabilmektedir.
İkili Tarama Testi Cinsiyet Belli Olur mu?
İkili tarama testi, bebekte Down sendromu, Trizomi 13 veya Trizomi 18 riski olup olmadığı saptamak amacıyla yapılan bir kan testi olduğu için ikili tarama testi ile bebeğin cinsiyeti öğrenilemez. Aynı haftalarda detaylı ultrason yaptırarak bebeğinin cinsiyetini öğrenebilirsiniz.
